Xe nâng hao dầu nguyên nhân và cách khắc phục

Xe nâng của bạn thường xuyên phải châm thêm dầu nhớt dù chưa đến kỳ thay dầu?

Mức dầu động cơ giảm nhanh, xe xuất hiện khói xanh, có vết dầu dưới gầm hoặc động cơ bắt đầu yếu hơn bình thường?

Đây có thể là dấu hiệu xe nâng đang bị hao dầu động cơ và cần được kiểm tra sớm.

Theo kinh nghiệm sửa chữa thực tế của Công Ty TNHH Vạn Gia Long, tình trạng hao dầu không nên được xử lý đơn giản bằng cách “thiếu thì châm thêm”. Dầu có thể thất thoát do rò rỉ bên ngoài, nhưng cũng có trường hợp dầu đang đi vào buồng đốt do phớt xupap, xéc-măng, piston, xy lanh hoặc turbo bị hư hỏng. Perkins cũng liệt kê các chi tiết như piston ring, valve seal và turbocharger trong nhóm nguyên nhân thường gặp khi mức tiêu hao dầu động cơ tăng bất thường. 

Trong bài viết này, Vạn Gia Long chia sẻ cách nhận biết, nguyên nhân và hướng xử lý xe nâng hao dầu để doanh nghiệp có thể chủ động kiểm tra trước khi hư hỏng trở nên nghiêm trọng.

" Lưu ý: “hao dầu” trong bài này được hiểu là hao dầu động cơ/nhớt máy trên xe nâng động cơ đốt trong. Hao dầu thủy lực là một nhóm sự cố khác và cần kiểm tra theo hệ thống thủy lực. "

Xe nâng hao dầu là gì?

Xe nâng hao dầu là tình trạng lượng dầu bôi trơn trong động cơ giảm nhanh hơn mức bình thường trong quá trình sử dụng, khiến người vận hành phải thường xuyên bổ sung dầu.

Một lượng dầu rất nhỏ có thể được tiêu hao trong quá trình vận hành tùy thiết kế, tình trạng và loại động cơ. Tuy nhiên, không có một con số hao dầu duy nhất áp dụng cho tất cả xe nâng. Việc đánh giá cần dựa vào thông số của nhà sản xuất, số giờ hoạt động và lịch sử tiêu hao thực tế của từng xe.

Điểm đáng chú ý là khi trước đây xe gần như không phải châm thêm dầu giữa hai kỳ bảo dưỡng, nhưng hiện tại mức dầu giảm nhanh rõ rệt thì cần kiểm tra nguyên nhân.

Dấu hiệu xe nâng đang bị hao dầu bất thường

Theo Vạn Gia Long, doanh nghiệp nên chú ý nếu xe xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Mức dầu trên que thăm giảm nhanh.
• Phải châm dầu thường xuyên hơn trước.
• Có vết dầu dưới gầm xe sau khi đỗ.
• Khu vực động cơ bị ướt dầu.
• Khói xả có màu xanh hoặc xanh xám.
• Ống xả có dấu hiệu bám dầu bất thường.
• Động cơ yếu hơn trước.
• Máy nóng hơn bình thường.
• Có nhiều hơi hoặc dầu thoát ra từ đường thông hơi cácte.
• Động cơ hoạt động không ổn định.
• Dầu hao nhưng không quan sát thấy vị trí rò rỉ bên ngoài.

Khói xanh là dấu hiệu đặc biệt cần lưu ý. Dầu lọt vào buồng đốt có thể tạo ra khói xanh và nguyên nhân có thể liên quan tới valve guide, piston/piston ring hoặc seal của turbocharger. 

Vì sao xe nâng bị hao dầu?

Trong thực tế sửa chữa, Vạn Gia Long không kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào việc “dầu bị thiếu”. Cần xác định dầu đang đi đâu.

Thông thường sẽ có ba hướng chính:

• Rò rỉ ra ngoài → dầu bị đốt trong động cơ → dầu thất thoát qua một hệ thống khác.

Dưới đây là những nguyên nhân cần kiểm tra.

1. Dầu động cơ bị rò rỉ ra bên ngoài

Đây là nguyên nhân nên kiểm tra đầu tiên vì tương đối dễ quan sát.

Dầu có thể rò tại:

• Ron cácte.
• Phớt đầu trục.
• Phớt đuôi trục.
• Ron nắp máy.
• Lọc dầu.
• Đường dầu.
• Các đầu nối.
• Vị trí tiếp giáp giữa các cụm động cơ.

Khi gặp tình trạng tiêu hao dầu cao cần kiểm tra trước các phớt, ron cácte và các đầu nối của hệ thống bôi trơn. 

Cách xử lý

Kỹ thuật viên cần vệ sinh khu vực động cơ, vận hành xe và xác định chính xác điểm rò.

Tùy vị trí có thể:

• Siết lại đầu nối.
• Thay ron.
• Thay phớt.
• Thay đường ống.
• Xử lý bề mặt lắp ghép.
• Sửa chữa chi tiết liên quan.

Không nên chỉ châm thêm dầu rồi tiếp tục chạy, vì dầu vẫn tiếp tục thất thoát.

2. Đổ dầu quá nhiều hoặc sử dụng dầu không phù hợp

Không phải cứ đổ nhiều dầu là tốt.

Mức dầu vượt giới hạn cho phép có thể làm tăng khả năng dầu bị đưa vào những vị trí không mong muốn. Dầu không phù hợp và lượng dầu quá nhiều trong các nguyên nhân cần kiểm tra khi động cơ tiêu hao dầu bất thường. 

Độ nhớt của dầu cũng phải phù hợp với yêu cầu của từng động cơ. Lưu ý độ nhớt không phù hợp có thể liên quan tới mức tiêu hao dầu cao. 

Vạn Gia Long khuyến cáo

Không nên tự ý:

• Đổ dầu đặc hơn để “chống hao”.
• Pha trộn nhiều loại dầu.
• Châm dầu vượt mức MAX.
• Chọn dầu chỉ dựa vào giá.

Hãy sử dụng đúng cấp dầu và thông số mà nhà sản xuất động cơ hoặc xe nâng yêu cầu.

3. Đường thông hơi cácte bị nghẹt

Hệ thống thông hơi cácte giúp giải phóng áp suất trong động cơ.

Nếu đường thông hơi bị nghẹt, áp suất trong cácte tăng lên và có thể đẩy dầu qua các phớt, ron hoặc vào khu vực không mong muốn.

Air breather bị tắc là một nguyên nhân của tiêu hao dầu cao; hướng xử lý là kiểm tra và làm sạch hệ thống thông hơi. 

Biểu hiện có thể gặp:

• Máy bị ướt dầu tại nhiều vị trí.
• Phớt thường xuyên rò.
• Hơi cácte bất thường.
• Dầu xuất hiện quanh đường thông hơi.

Trong trường hợp này, chỉ thay phớt mà không xử lý áp suất cácte có thể khiến tình trạng rò dầu tái diễn.

4. Phớt xupap hoặc ống dẫn hướng xupap bị mòn

Phớt xupap có nhiệm vụ hạn chế dầu từ phần đầu máy đi xuống buồng đốt.

Khi phớt bị chai hoặc ống dẫn hướng xupap bị mòn, dầu có thể lọt vào xy lanh và bị đốt cùng nhiên liệu.

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến được Perkins và các tài liệu động cơ công nghiệp ghi nhận khi tiêu hao dầu tăng. 

Dấu hiệu có thể gặp:

• Hao dầu nhưng bên ngoài ít rò rỉ.
• Khói xanh.
• Động cơ có dấu hiệu đốt nhớt.
• Bugi trên động cơ xăng/LPG có thể bị bám dầu.

Hướng xử lý: Kỹ thuật cần kiểm tra:

• Phớt xupap.
• Thân xupap.
• Ống dẫn hướng.
• Khe hở và tình trạng đầu máy.

Sau đó mới quyết định sửa hoặc thay chi tiết.

5. Xéc-măng piston bị mòn, kẹt hoặc gãy

Đây là nguyên nhân nghiêm trọng hơn.

Xéc-măng có nhiệm vụ làm kín buồng đốt và kiểm soát lớp dầu trên thành xy lanh. Khi xéc-măng dầu hoặc xéc-măng khí bị mòn, gãy hoặc bị kẹt, dầu có thể đi lên buồng đốt.

Tình trạng piston ring không làm kín tốt hoặc bị mòn/hư hỏng có thể làm tăng oil consumption và blow-by. 

Xe có thể xuất hiện:

• Hao dầu nhiều.
• Khói xanh.
• Hơi thừa/blow-by mạnh.
• Công suất động cơ giảm.
• Máy yếu khi tải.
• Khởi động khó hơn.
• Áp suất nén giảm.

Cách xác định: Không nên tháo máy ngay chỉ vì nghi ngờ xéc-măng. Kỹ thuật viên có thể cần thực hiện:

• Kiểm tra blow-by → đo áp suất nén → kiểm tra tình trạng xy lanh/piston → tháo kiểm tra khi có đủ cơ sở.

6. Xy lanh hoặc piston bị mòn

Khi xe nâng đã hoạt động nhiều giờ hoặc động cơ từng làm việc trong điều kiện bảo dưỡng kém, thành xy lanh có thể bị:

• Mòn.
• Xước.
• Mất độ kín.
• Glazing.
• Sai khe hở với piston.

Khi đó, xéc-măng không còn kiểm soát dầu hiệu quả và dầu có thể lọt vào buồng đốt.

Piston ring và cylinder liner mòn/hư hỏng trong nhóm nguyên nhân của tiêu hao dầu cao. 

Trong trường hợp này, phương án có thể không còn đơn giản là thay phớt mà phải đánh giá tình trạng phần hơi của động cơ.

7. Turbo bị lọt dầu

Nguyên nhân này chỉ áp dụng với xe nâng sử dụng động cơ có turbo.

Turbo được bôi trơn bằng dầu động cơ. Khi seal hoặc ổ trục bên trong turbo bị hư, dầu có thể lọt sang phía hút hoặc phía xả.

Một số dấu hiệu cần kiểm tra:

• Xe hao dầu nhanh.
• Có dầu trong đường nạp.
• Khói xanh.
• Turbo phát tiếng bất thường.
• Công suất động cơ giảm.

Tuy nhiên, thấy dầu trong đường nạp chưa đủ để kết luận phải thay turbo. Kỹ thuật viên cần kiểm tra tình trạng turbo, độ rơ trục và hệ thống liên quan.

8. Động cơ bị blow-by lớn

Blow-by là hiện tượng khí cháy lọt xuống cácte qua khe hở piston – xéc-măng – xy lanh.

Một lượng nhỏ là bình thường đối với động cơ đốt trong. Nhưng nếu blow-by tăng mạnh, đây có thể là dấu hiệu:

• Xéc-măng mòn.
• Piston mòn.
• Xy lanh mòn.
• Khả năng làm kín buồng đốt suy giảm.

Blow-by quá mức có thể liên quan tới piston ring/cylinder liner không còn làm kín tốt. 

Nếu xe vừa hao dầu + hơi thừa mạnh + máy yếu, cần kiểm tra phần hơi động cơ thay vì chỉ tiếp tục bổ sung nhớt.

9. Động cơ thường xuyên quá nhiệt

Nhiệt độ làm việc cao có thể làm dầu nhanh xuống cấp và giảm khả năng bảo vệ động cơ.

Về lâu dài, quá nhiệt còn làm tăng tốc độ mài mòn của các chi tiết.

Lưu ý việc quá nhiệt ở xe nâng có thể liên quan đến thiếu nước làm mát, đường ống xuống cấp, lọc bị nghẹt và việc bảo dưỡng không đúng định kỳ. 

Nếu xe vừa hao dầu vừa thường xuyên báo nóng máy, Vạn Gia Long khuyến nghị kiểm tra cả hệ thống làm mát thay vì chỉ tập trung vào dầu nhớt.

Tại sao xe hao dầu nhưng dưới gầm lại không có dầu?

Đây là câu hỏi Vạn Gia Long thường gặp khi kiểm tra xe.

Nếu mức dầu liên tục giảm nhưng:

• Gầm xe khô.
• Không thấy ron hoặc phớt chảy.
• Không có điểm rò rõ ràng.

Thì cần nghĩ tới khả năng dầu đang bị đốt bên trong động cơ.

Những vị trí cần kiểm tra gồm:

• Phớt xupap → xupap/guide → piston → xéc-măng → xy lanh → turbo nếu có.

Không nên mặc định rằng “không rò bên ngoài thì xe không hao dầu”.

Xe nâng hao dầu có nguy hiểm không?

Có.

Dầu động cơ thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng:

• Bôi trơn.
• Giảm ma sát.
• Hỗ trợ làm mát.
• Làm sạch.
• Bảo vệ bề mặt kim loại.

Nếu mức dầu xuống quá thấp, động cơ có nguy cơ thiếu bôi trơn.

Hậu quả có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng:

• Mài mòn nhanh → nóng máy → giảm áp suất dầu → hỏng bạc → bó máy → hư động cơ.

Xe nâng động cơ đốt trong phải được kiểm tra mức dầu và các dấu hiệu rò rỉ trong quá trình kiểm tra trước khi vận hành; xe có tình trạng không an toàn cần được đưa ra khỏi khai thác để sửa chữa. 

Vạn Gia Long hướng dẫn kiểm tra xe nâng hao dầu

Khi phát hiện xe liên tục thiếu nhớt, đừng vội đại tu máy.

Theo kinh nghiệm của Vạn Gia Long, nên kiểm tra từ đơn giản đến chuyên sâu.

Bước 1: Xác nhận xe có thực sự hao dầu

Đỗ xe trên nền bằng phẳng và kiểm tra dầu đúng điều kiện theo hướng dẫn của xe.

Ghi lại:

• Mức dầu hiện tại.
• Số giờ trên đồng hồ.
• Lượng dầu bổ sung.
• Thời điểm bổ sung.

Việc này giúp xác định mức độ hao dầu thay vì đánh giá bằng cảm giác.

Bước 2: Kiểm tra rò rỉ bên ngoài

Kiểm tra quanh:

• Cácte.
• Lọc dầu.
• Ron nắp máy.
• Phớt.
• Đường dầu.
• Mặt tiếp giáp của động cơ.

Bước 3: Kiểm tra màu khói

Nếu xuất hiện khói xanh hoặc xanh xám kéo dài, cần kiểm tra khả năng dầu lọt vào buồng đốt.

Bước 4: Kiểm tra thông hơi cácte và blow-by

Kỹ thuật đánh giá lượng khí thừa và tình trạng thông hơi để xác định có dấu hiệu mòn phần hơi hay không.

Bước 5: Kiểm tra turbo nếu xe có turbo

Kiểm tra đường dầu, đường hút/xả và tình trạng trục turbo.

Bước 6: Đo và kiểm tra động cơ chuyên sâu

Nếu nghi ngờ phần hơi, có thể cần:

• Đo compression.
• Kiểm tra áp suất.
• Kiểm tra piston.
• Xéc-măng.
• Xy lanh.
• Phớt và guide xupap.

Bước 7: Chốt đúng nguyên nhân trước khi sửa

Chỉ sau khi xác định được tình trạng thực tế mới nên quyết định:

• Thay ron/phớt → sửa đầu máy → sửa turbo → làm phần hơi → hoặc đại tu động cơ.

 

4 việc không nên làm khi xe nâng đang hao dầu

Theo Vạn Gia Long, khi phát hiện xe hao nhớt, doanh nghiệp nên tránh:

• Chỉ châm thêm dầu liên tục mà không tìm nguyên nhân.
• Tự đổi sang dầu đặc hơn để che tình trạng hao dầu.
• Tiếp tục vận hành khi đèn áp suất dầu báo lỗi.
• Vội đại tu động cơ khi chưa kiểm tra rò rỉ, thông hơi, turbo và các nguyên nhân bên ngoài.

Đặc biệt, nếu đèn áp suất dầu báo bất thường, Không tiếp tục vận hành xe cho đến khi tình trạng được kiểm tra và xử lý. 

Làm sao hạn chế tình trạng xe nâng hao dầu?

Xe nâng thường phải làm việc trong môi trường bụi, tải nặng và chạy nhiều giờ liên tục. Vì vậy, bảo dưỡng đúng cách rất quan trọng.

Vạn Gia Long khuyến nghị:

• Kiểm tra mức dầu trước ca làm việc.
• Theo dõi số giờ vận hành.
• Thay dầu và lọc đúng định kỳ của từng xe.
• Sử dụng đúng loại dầu.
• Không đổ quá mức quy định.
• Kiểm tra ngay khi xuất hiện dầu dưới gầm.
• Theo dõi màu khói xả.
• Không tiếp tục chạy khi động cơ quá nóng.
• Kiểm tra hệ thống làm mát định kỳ.
• Vệ sinh và kiểm tra hệ thống thông hơi.
• Xử lý sớm khi blow-by tăng bất thường.
• Ghi lại lượng dầu phải châm thêm giữa các kỳ bảo dưỡng.

Việc kiểm tra dầu và các vị trí rò rỉ trước khi đưa xe vào vận hành cũng nằm trong checklist kiểm tra xe nâng được OSHA khuyến nghị. 

Khi nào cần gọi thợ sửa xe nâng?

Vạn Gia Long khuyến nghị nên cho kỹ thuật kiểm tra sớm nếu xuất hiện:

• Dầu giảm nhanh sau thời gian ngắn.
• Phải châm dầu liên tục.
• Khói xanh rõ rệt.
• Blow-by lớn.
• Động cơ yếu.
• Máy nóng.
• Rò dầu nhiều.
• Đèn áp suất dầu sáng.
• Có tiếng động bất thường.
• Xe từng chạy thiếu dầu.
• Xe đã hoạt động nhiều giờ và bắt đầu xuất hiện nhiều dấu hiệu xuống máy.

Một lỗi ron hoặc phớt được phát hiện sớm thường đơn giản hơn nhiều so với việc tiếp tục chạy cho đến khi động cơ bị thiếu dầu và hư hỏng bên trong.

Công Ty TNHH Vạn Gia Long

• Email: suaxenangvangialong@gmail.com
• Hotline: 0932 638 034 Mr. Long
• Website: suaxenangvangialong.com