Xe xúc lật hiện là một trong những thiết bị máy công trình được sử dụng phổ biến nhất tại Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực xây dựng hạ tầng, san lấp mặt bằng, khai thác khoáng sản (đá, cát, sỏi, than), kho bãi, cảng biển, thủy lợi và xử lý chất thải. Với khả năng bốc xúc, nâng hạ và vận chuyển vật liệu rời nhanh chóng, hiệu quả cao, xe xúc lật giúp tăng tốc độ thi công, giảm sức lao động thủ công và tối ưu chi phí cho các dự án.
Hiện nay, nhu cầu sử dụng xe xúc lật ngày càng tăng mạnh nhờ:
- Sự phát triển hạ tầng giao thông (đường cao tốc, cầu đường, khu công nghiệp).
- Các dự án san lấp, khai thác mỏ, xây dựng dân dụng và công nghiệp.
- Sự phổ biến của các dòng máy Trung Quốc giá rẻ (SDLG, Liugong, XCMG, Lonking...) bên cạnh các hãng lớn (Komatsu, Caterpillar, Hyundai, Doosan...).
Tuy nhiên, trong quá trình vận hành liên tục dưới điều kiện khắc nghiệt (địa hình gồ ghề, bụi bẩn, tải trọng nặng, thời tiết nóng ẩm), xe xúc lật không tránh khỏi tình trạng hư hỏng. Nếu không bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa kịp thời, máy sẽ giảm hiệu suất, ngừng hoạt động đột ngột, gây chậm tiến độ công trình, tăng chi phí sửa chữa lớn và rủi ro an toàn lao động.
Để tiết kiệm chi phí và vận hành an toàn, các doanh nghiệp, nhà thầu hay người vận hành cần nắm rõ các bệnh thường gặp ở xe xúc lật. Khi phát hiện sớm dấu hiệu, bạn có thể xử lý kịp thời, hạn chế hư hỏng lan rộng, tránh thay thế bộ phận đắt tiền không cần thiết.
Vạn Gia Long – với hơn 10 năm kinh nghiệm chuyên sửa chữa máy công trình – xin chia sẻ ở bài viết này các bệnh thường gặp ở xe xúc lật, nguyên nhân chính và cách khắc phục hiệu quả nhất, giúp quý khách vận hành an toàn, bền bỉ và tiết kiệm chi phí sửa chữa lâu dài.
Các bệnh thường gặp ở xe xúc lật: nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục
1. Vấn đề về động cơ
Động cơ là "trái tim" của xe xúc lật, chiếm khoảng 30-40% các sự cố theo báo cáo từ các nhà sản xuất.
- Quá nóng động cơ:
- Nguyên nhân: Két làm mát bẩn/tắc do bụi bẩn tích tụ, mức nước làm mát thấp, quạt làm mát hỏng, van nhiệt (thermostat) lỗi, hoặc bơm nước yếu. Thường gặp ở máy hoạt động lâu trong môi trường nóng ẩm như Việt Nam.
- Dấu hiệu: Nhiệt độ động cơ vượt 90-100°C (đèn báo sáng), máy ì ạch, khói trắng, mùi khét từ động cơ.
- Cách khắc phục: Vệ sinh két làm mát định kỳ (mỗi 250 giờ), kiểm tra và bổ sung nước làm mát, thay van nhiệt nếu hỏng. Nếu nghiêm trọng, kiểm tra bơm nước và sửa chữa chuyên sâu để tránh cháy piston.
- Không khởi động hoặc đề khó nổ:
- Nguyên nhân: Ắc quy yếu/chai (do để lâu không dùng), dây nối lỏng/oxy hóa, bơm nhiên liệu tắc, lọc nhiên liệu bẩn, hoặc kim phun hỏng. Thường do bảo dưỡng kém.
- Dấu hiệu: Đề quay nhưng không nổ, đèn taplo yếu, tiếng đề yếu ớt.
- Cách khắc phục: Kiểm tra và sạc/thay ắc quy (nên dùng loại chính hãng 12V/150Ah), làm sạch dây nối, thay lọc nhiên liệu định kỳ (mỗi 500 giờ). Nếu liên quan đến hệ thống phun, dùng máy chẩn đoán đọc lỗi ECU.
- Mất công suất hoặc khói đen:
- Nguyên nhân: Lọc khí tắc (bụi bẩn), turbocharger mòn, kim phun bẩn, hoặc nhiên liệu kém chất lượng. Quá tải lâu ngày cũng góp phần.
- Dấu hiệu: Máy ì ạch khi xúc/nâng, khói đen từ ống xả, tiêu hao nhiên liệu tăng.
- Cách khắc phục: Thay lọc khí (mỗi 250 giờ), kiểm tra turbo và làm sạch kim phun. Sử dụng nhiên liệu sạch để tránh tái phát; nếu turbo hỏng, thay mới (chi phí 20-50 triệu VND tùy model).
2. Vấn đề về hệ thống thủy lực
Hệ thống này chiếm 25-30% sự cố, do dầu bẩn hoặc rò rỉ là nguyên nhân chính.
- Rò rỉ dầu thủy lực:
- Nguyên nhân: Phớt xi lanh/ty ben mòn, ống dẫn dầu nứt do rung lắc, van phân phối lỗi, hoặc dầu quá cũ.
- Dấu hiệu: Dầu chảy dưới gầm máy, áp suất giảm, gầu xúc yếu.
- Cách khắc phục: Kiểm tra ống dẫn và thay phớt định kỳ (mỗi 1000 giờ), thay dầu thủy lực (ISO VG 46 hoặc tương đương) mỗi 2000 giờ. Sửa rò rỉ sớm để tránh hỏng bơm (chi phí thay bơm lên đến 100 triệu VND).
- Áp suất thủy lực yếu hoặc chậm thao tác:
- Nguyên nhân: Dầu thủy lực bẩn/thấp, lọc tắc, bơm thủy lực mòn, hoặc van an toàn hỏng.
- Dấu hiệu: Gầu xúc/nâng hạ chậm, không đủ lực, tiếng ồn lạ từ bơm.
- Cách khắc phục: Kiểm tra mức dầu và thay lọc (mỗi 500 giờ), kiểm tra áp suất bằng đồng hồ chuyên dụng (nên đạt 150-250 bar tùy model). Nếu bơm hỏng, sửa hoặc thay để tránh ảnh hưởng toàn hệ thống.
3. Vấn đề về hệ thống truyền động/hộp số.
Đây là vấn đề phổ biến ở máy cũ, chiếm 20% sự cố.
- Trượt số hoặc chậm phản hồi
- Nguyên nhân: Dầu hộp số thấp/bẩn, ly hợp mòn, van solenoid lỗi, hoặc quá tải.
- Dấu hiệu: Máy giật cục khi chuyển số, tiếng ồn lạ (rít, gầm), di chuyển ì ạch.
- Cách khắc phục: Thay dầu hộp số (ATF Dexron III) mỗi 1000 giờ, kiểm tra ly hợp và thay nếu mòn. Sử dụng máy chẩn đoán để đọc lỗi van.
- Tiếng ồn lạ từ hộp số:
- Nguyên nhân: Bánh răng mòn, bạc đạn hỏng, hoặc dầu ô nhiễm.
- Dấu hiệu: Tiếng lạch cạch khi chạy.
- Cách khắc phục: Kiểm tra dầu và thay nếu bẩn, kiểm tra bánh răng tại xưởng. Bảo dưỡng định kỳ để tránh hỏng nặng.
4. Vấn đề về hệ thống điện
Thường gặp ở máy hiện đại có ECU, chiếm 15% sự cố.
- Đèn báo lỗi sáng hoặc mất thao tác:
- Nguyên nhân: Fuse cháy, relay hỏng, dây điện đứt/oxy hóa do ẩm bụi, hoặc cảm biến lỗi.
- Dấu hiệu: Màn hình taplo không hiển thị, đèn check engine sáng, thao tác gầu chậm.
- Cách khắc phục: Đọc mã lỗi bằng máy chẩn đoán, thay fuse/relay, làm sạch dây nối. Kiểm tra định kỳ để tránh chập mạch.
- Ắc quy yếu hoặc máy phát không sạc
- Nguyên nhân: Ắc quy cũ, máy phát (alternator) hỏng, hoặc tải điện quá lớn.
- Dấu hiệu: Máy không nổ, đèn yếu.
- Cách khắc phục: Đo điện áp (nên >12.6V), thay ắc quy mỗi 2-3 năm, kiểm tra máy phát.
5. Vấn đề về lốp và hệ thống treo
- Mòn lốp không đều hoặc rung lắc:
- Nguyên nhân: Lốp bơm không đủ áp, địa hình xấu, bạc đạn mòn, hoặc khớp nối lỏng.
- Dấu hiệu: Rung mạnh khi chạy, lốp mòn một bên.
- Cách khắc phục: Kiểm tra áp suất lốp hàng ngày (theo khuyến cáo nhà sản xuất, thường 4-6 bar), tra mỡ gầm, thay lốp nếu mòn sâu.
6. Vấn đề về phanh
- Phanh không ăn hoặc rò rỉ:
- Nguyên nhân: Dầu phanh thấp, má phanh mòn, xi lanh phanh hỏng.
- Dấu hiệu: Phanh mềm, tiếng kêu khi đạp, máy trượt dốc.
- Cách khắc phục: Kiểm tra má phanh mỗi 500 giờ, thay dầu phanh, sửa xi lanh để đảm bảo an toàn.
Lời khuyên thực tế để hạn chế hư hỏng
- Bảo dưỡng định kỳ: Theo lịch nhà sản xuất (250-500 giờ cho lọc/dầu, 1000 giờ cho hệ thống lớn). Điều này giảm 80% sự cố đột ngột.
- Vận hành đúng cách: Tránh quá tải (kiểm tra tải trọng gầu), giữ máy sạch bụi.
- Phát hiện sớm: Theo dõi đèn báo, tiếng ồn, và kiểm tra hàng ngày để tránh chi phí lớn (sửa sớm rẻ hơn 5-10 lần so với hỏng nặng).
Nếu xe xúc lật của bạn đang có dấu hiệu bất thường, liên hệ ngay Vạn Gia Long để được khảo sát miễn phí tận nơi, sửa chữa nhanh, phụ tùng tốt, bảo hành rõ ràng. Hotline: 0932 638 034 (Mr. Long). Chúc máy bạn luôn chạy khỏe, công trình trơn tru!
